Na
estrada N-525 -Ourense-Santiago-, a 693 metros de altitude e entre
a Serra Martiñá e a comarca natural de Os Chaos de Amoeiro, Viduedo é un
asentamento rural –posiblemente xurdido fai unhos cincocentos anos- que
hoxendía agrupa nun único núcleo de poboación a dous pobos orixináis: o
propio Viduedo e a Alén, con arredor de cincoenta veciños e unhos cen
habitantes,
A dispersión
inicial do actual asentamento é perfectamente visible ainda na actualidade
a través da súa disposición urbanística, que se articula en barrios: “O
Campo”, a “Cubeliña”, o “Lugar”, o “Cornello”, a “Laxiña”, o “Palacio”, o
“Agro”, o “Cacifo”,
a "Cruz" e a “Alén”. Compre deterse nas denominacións dos
distintos barrios:
O “Lugar”
ou núcleo orixinal do pobo de Viduedo, que está delimitado por un polígono
imaxinario que ten os vértices na Eira dos Ferreños, na antiga “Fonte do
Lugar” e a capela. Posiblemente o nome de “lugar” lle veña da expresión
“lugar acaseirado” que era como se lle chamaba a unha casa -podía
perfectamente ser o conxunto coñecido como “Casinos”, a beira da eira dos
Ferreños- con terras de cultivo.
O “Cornello”,
denominación que moi posiblemente evolucionara da inicial de “Cornecho” xa
que, esta última, da nome o sitio que queda no extremo de algo e, máis
concretamente, dun terreo ou propiedade que moi ben podería ser o conxunto
do “Lugar”, co que linda.
A “Cubeliña”,
nome de orixes incertos por canto pode vir da palabra “cobeliña” -vagoada
pequena, ou de “couval” –horta onde se plantan verzas- e tamén de
“coviliña” –casa escura e pobre-.
A “Laxiña”,
derivación de “laxa” –penedo grande que presenta a flor de terra unha
superficie lisa- e que fai referencia expresa o penedo sobre o que se
erguen as casas deste barrio.
O “Palacio”,
denominación da que compre suliñar que garda semellanzas coa de “Pazo”
pero que se refire, concretamente, a residencia sumptuosa dun persoaxe
importante; barrio no que, efectivamente, erguese o “Palacio” que ten o
escudo de armas máis importante da ruta xacobea mozárabe ou da plata.
O “Agro”,
que como o seu nome indica fai referencia ó conxunto de terreos cultivados
ou cultivables que quedaban perto du núcleo urbán do pobo.
O “Campo”,
que significa “sitio espazoso fora dunha poboación” e que posiblemente é
o barrio de máis recente construcción –con cen anos de antigüedade- de
Viduedo.
O “Cacifo”,
xenéricamente chámaselle “cacifo” a calquer vivenda, lugar ou recipiente
que está destiñado a conter cousas de pouco valor; pero tamén pode vir de
“cacipo” que, en algunha das súas acepcións, refírese a un lugar onde se
criaban coellos ou no que había un cabaceiro de escaso valor.
A
"Cruz", se ben semella que o vocablo debería facer referencia a
existencia dunha cruz ou dun cruceiro, non pode descartarse
etimolóxicamente que se refira a un marco ou pedra que sinalara algún
límite territorial, así como o feito de que se empregue a palabra "cruz"
para facer referencia a cruces de camiños.
Por último
queda a “Alén”, que etimolóxicamente ven a significar “máis alá
de”, “que non pertenece a” ou “da parte de alá de” –neste caso sería
“máis alá de Viduedo” ou “da parte de alá de Viduedo” ou “que non
pertenece a Viduedo”-